Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2011

Ψητό στο φούρνο με πατάτες

Το ψητό της Κυριακής!
Όταν στην Κρήτη λέμε "θα φτιάξω ψητό" δεν μας ρωτάνε τι ψητό! Εννοείται κρέας αρνί ή χοιρινό ψητό στο φούρνο με πατάτες. Σε κάθε άλλη περίπτωση αναφέρουμε τι θα είναι αυτό που θα ψήσουμε.
Για χρόνια δεν το κατάφερνα το ψητό . Ενώ άλλα,  πιο σύνθετα φαγητά δεν τα φοβήθηκα ποτέ, όποτε θέλαμε ψητό ξεκινούσα προκατειλημμένη .Βλέπετε η μάνα μου είναι  μαστόρισσα στο ψητό και ξέρω τι θα πει «καλό ψητό». Το φτιάχνει στην ηλεκτρική κουζίνα και λες κι είναι ψημένο στον ξυλόφουρνο. «Λουκούμι» το κρέας, αλλά κι οι πατάτες το κάτι άλλο. Μαλακές από μέσα και όσο τις ήθελε τραγανές απ’ έξω. Όχι στεγνές και αφυδατωμένες.
Κλασικό κυριακάτικο φαγάκι μιας και θέλει την ώρα του.Το έφτιαχνε πάντα η μάνα μου, αν και από μικρή μαγείρευα εγώ τις καθημερινές αφού εκείνη ήταν σκληρά εργαζόμενη. Συνήθως προτιμούσαμε το ψητό με γουρουνάκι με λεπτό στρώμα λίπους που έκανε τραγανή πέτσα.  Τα υλικά μου τα είχε πει και ξαναπεί αλλά την εκτέλεση ούτε εγώ ούτε εκείνη τη θεωρήσαμε απαραίτητη. Μάλλον για προφανή την είχα. Κι όμως ! Η σημασία τελικά κρύβεται στις λεπτομέρειες (τις οποίες τις έμαθα αργότερα) ακόμα και για το πιο απλό φαγητό.
Το ψητό, το απλό λιτό ψητό χωρίς  μαριναρίσματα και γαρνιτούρες, το ψητό που στην Κρήτη το έχουμε περί πολλού (δεύτερο πιάτο στα γαμήλια τραπέζια μας πάντα!) περιλαμβάνει μόνο κρέας , πατάτες, αλάτι, λάδι και λεμόνι, δηλαδή ελάχιστα υλικά,  αλλά θέλει την τέχνη του! Μου έλεγε φίλη ότι σε κοντινό μας χωριό που φημίζεται για τα ψητά του , ακόμα και η μάρκα του αλατιού είναι συγκεκριμένη και δεν την αλλάζουν οι νοικοκυρές! Αν δεν δοκιμάσετε το ψητό τους δεν μπορείτε να φανταστείτε τη νοστιμιά του!
Ακόμη και το είδος του ταψιού που θα χρησιμοποιήσουμε έχει τη σημασία του. Κατάλληλα είναι τα εμαγιέ σκεύη(το μεγάλο της ηλεκτρικής κουζίνας κάνει πολύ καλό ψητό) , τα πυρίμαχα πήλινα ή πυρέξ ή ένα καλό βαρύ ανοξείδωτο ταψί ή αλουμινένιο πολύ καλής ποιότητας ταψί. Το λάθος που έκανα εγώ, είναι ότι πρόσθετα το λεμόνι στο ψητό μου από την αρχή κι έτσι οι πατάτες μου ήταν αποτυχημένες. Τις έσφιγγε, τις μαράζωνε, τις χαλούσε! Το λεμόνι προστίθεται στο τέλος και το ψητό θέλει το λιγότερο 3 ώρες λένε οι «ειδικές»! Θέλει δηλαδή χρόνο  και τρόπο, αλλά δεν θέλει κόπο.

Για το ψητό της Κυριακής, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πολλά είδη κρέατος από χοιρινό και αρνί για τους λιχούδηδες έως κοτόπουλο και κουνέλι εκείνους που αποφεύγουν τα λιπαρά στη διατροφή τους. Αν και διανύουμε περίοδο νηστείας, όλο και κάποιοι δεν νηστεύουν… Έτσι το ψητό προσφέρεται γιατί είναι ένα απλό φαγητό που αρέσει σε όλους!

Υλικά:
1-1,5 κιλό κρέας σε ένα κομμάτι ή σε δύο (το πολύ) κομμάτια (το δικό μου είναι 1,7 κιλά)
1,5 κιλό πατάτες
½ κούπα ελαιόλαδο

Αλάτι
Χυμό δύο λεμονιών (περίπου μισή κούπα)

Προαιρετικά, 2-3 κουταλιές στακοβούτυρο

Επί το έργον:
Πλένουμε το κρέας και το αλατίζουμε .Με τα χέρια μας απλώνουμε το αλάτι να πάει παντού. Το αφήνουμε να το πιάσει το αλάτι τουλάχιστον μια ώρα. Πολλοί το αλατίζουν αποβραδίς και το βάζουν στο ψυγείο. Ανάβουμε το φούρνο στους 2000-2200.  Βάζουμε 1-2 κουταλιές λάδι στα χέρια μας  και περνάμε όλη του την επιφάνεια. Το βάζουμε σε ταψί κατάλληλου μεγέθους ώστε να μένει χώρος και για τις πατάτες. Αν χρησιμοποιήσουμε στακοβούτυρο ή άλλο βούτυρο γάλακτος βάζουμε μικρά κομματάκια βουτύρου σε διάφορα σημεία . Χρησιμοποιούμε το μισό βούτυρο στο κρέας. Ρίχνουμε στο ταψί μισή κούπα νερό και το βάζουμε στο φούρνο ακόμη κι αν δεν έχει φτάσει στη ζητούμενη θερμοκρασία (στην πρώτη σχάρα ξεκινώντας από κάτω).  
 Όταν αλλάξει χρώμα από τη μια πλευρά το γυρίζουμε και από την άλλη. Σε μια ώρα περίπου, χαμηλώνουμε στους 1800 την θερμοκρασία και προσθέτουμε τις πατάτες  γύρω από το κρέας κομμένες σε μεγάλες φέτες και αλατισμένες.
Περιχύνουμε με το υπόλοιπο λάδι και 1,5 κούπα νερό περίπου.  Προσθέτουμε το υπόλοιπο βούτυρο σε κομματάκια ανάμεσα στις πατάτες. Αφήνουμε να ψήνεται για δύο ακόμη ώρες πάνω κάτω, ανάλογα με το είδος του κρέατος και την ένταση του φούρνου μας.
Πρέπει να πιεί όλα τα υγρά του αλλά να μη ξεραθεί το ταψί. Αν χρειαστεί γυρίζουμε το κρέας μια δυό φορές, και ανακατεύουμε προσεκτικά τις πατάτες χωρίς να τις διαλύσουμε.
Δέκα λεπτά πριν τελειώσει περιχύνουμε με το χυμό λεμονιού και σβήνουμε το φούρνο.
Σερβίρεται ζεστό και συνοδεύεται με πλούσια σαλάτα και καλό κόκκινο κρασί.

 Παρατηρήσεις:
1)Αν το κρέας μας είναι κοτόπουλο ή κουνέλι το αφήνουμε πριν αρχίσουμε να το ετοιμάζουμε για ένα μισάωρο σε ξυδόνερο (νερό που βάζουμε 1-2 κουταλιές ξύδι)  και προσθέτουμε τις πατάτες στο μισάωρο και όχι στη μια ώρα. Εννοείται ότι προσαρμόζουμε ανάλογα με την ποσότητα του κρέατος το μέγεθος του ταψιού και την ποσότητα των άλλων υλικών.
Επίσης το κοτόπουλο και το κουνέλι δεν χρειάζεται να μείνει πολύ ώρα στο αλάτι.
2)Το χοιρινό (με το οποίο έφτιαξα την τελευταία φορά το ψητό μου) γίνεται πιο νόστιμο, αν το «τσιμπάει» λίγο το αλάτι. Αν δεν θέλετε να βάλετε πολύ αλάτι, τουλάχιστον αφήστε το λίγη ώρα παραπάνω… Στην Κρήτη τα χοιρινά τα προτιμούμε με την πέτσα τους η οποία αν καλοψηθεί και είναι σωστά αλατισμένη είναι σκέτος πειρασμός για όσους δεν φοβούνται χοληστερίνη και θερμίδες… Αν δεν βάλουμε πατάτες,  μπορούμε να φτιάξουμε το χοιρινό μας με τη συνταγή του καπρικού.
3)Βάζω όλο το νερό μαζεμένο μαζί με τις πατάτες, ώστε να μη χρειαστεί να προσθέσω αργότερα και να «νερώσω» τους χυμούς του ψητού μου. Φυσικά αν κινδυνεύει να στεγνώσει μπορούμε να προσθέσουμε λίγο ενδιάμεσα.
4)Αντί χυμό λεμονιού μπορούμε να βάλουμε μίγμα χυμού λεμονιού και πορτοκαλιού ή σκέτο πορτοκάλι.
5)Στο απλό κλασικό χωριάτικο ψητό, εμείς δεν βάζουμε κανένα μπαχαρικό. Ίσως μόνο ελάχιστη ρίγανη στις πατάτες κι αυτή όχι όλοι. Τη νοστιμιά την δίνει η καλή ποιότητα του κρέατος και της πατάτας και το -έστω και  ελάχιστο- στακοβούτυρο. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο νοστιμίζει τις πατάτες. Εγώ δεν βάζω καθόλου στο κρέας αλλά στις πατάτες όταν έχω μπαίνω στον πειρασμό να βάλω έστω ένα κουταλάκι του γλυκού. Αλλά και το λάδι είναι αναγκαίο για να μείνει τρυφερό το κρέας.

28 σχόλια:

  1. Κλασική συνταγή, η Λίνα μου είπε ότι έφτιαξε ψητό στον ξυλόφουρνο κι έβαλε και στάκα αλλά αλλάξαμε κουβέντα και δεν τελειώσαμε τα υπόλοιπα, ελπίζω να έχει βγάλει φωτογραφίες κι όταν μπορέσει να το γράψει. Αυτό με το λεμόνι δεν το ήξερα σπουδαίες ΜΑΜΑΔΕΣ!!!!
    Ελπίζω όλα να είναι καλά πλέον.
    Πολλά φιλιά και καλό Σ/Κ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μπορεί η ώρα να ειναι κοντα 12 αλλά και μόνο που βλέπω τις φωτογραφίες μου τρέχουν τα σαλια. Βαγγελιώ μου μου αρέσει πολύ η παραδοσιακή μαγειρική σου και τα μικρά μυστικα που μοιράζεσαι μαζι μας. και η δική μου μανούλα μονο αλαρι και ριγανη εβαζε στις πατάτες- λεμονί ποτε ακριβώς για τους λόγους που ανέφερες. Αυτό με το αλάτισμα για να μαι ειλικρινής δνε το ξερα, Πάντα νόμιζα ότι το κρέας το αλατίζουν λίγο πριν το μαγειρεμα για να μην στεγνώσει.
    Στακοβούτυρο είχα την τύχη να δοκιμάσω πριν απο μερικά χ΄ρονια απο ένα συνάδελφο έλληνα που κανε διακοπές στην κ΄΄ρητη κι σαν παιδι της εξοχής το λάτρεψα! Εδώ δυστυχώς δεν υπάχρει πουθενα. Την πέτσα πάντως την λατρευουμε και εμεις. Πιστευω πως αν κανείς κάνει γενικά μια προσεγμένη διατροφή μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό του μερικές τέτοιες παρασπονδίες.
    Τα φιλιά μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Πολύτιμες και χρήσιμες οι οδηγίες- μυστικά. Και το πιό απλό φαγητό, θέλει τον... τρόπο του.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. ο Ιησούς ο Ναζοραίος και η μάνα του μαζί...
    μας έσπασες τη μύτη πρωινιάτικα...
    και οι πατάτες κυδωνάτες και λουκούμι...
    η μανούλα ξέρει τί κάνει...
    το λεμόνι στην αρχή σφίγγει και μαραγκιάζει τις πατάτες...
    καλημέρες και ξεροκαταπήματα...-:))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Vita μου νομίζω είναι από τα ωραιότερα ψητά που έχω δει!!!
    Αυτό για το λεμόνι κι εγώ δεν το ήξερα, πάντα έβαζα το λεμόνι (και 1 πορτοκάλι) από την αρχή.
    Ευχαριστώ για το tip-άκι, θα το εφαρμόσω!
    Φιλιά, καλό Σαββατοκύριακο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Πωπωπω τι "γιορτινο" φαγάκι ειναι αυτο! Μου θυμισες εναν πολύ καλό μου φίλο απο το Τυμπάκι οπου κάθε φορά που γίορταζε, ερχόταν η μάνα του στην Αθηνα και ετοίμαζε για όλους μας τραπέζι. Πάντα είχε ψητό με πατάτες και πάντα ηταν έτσι όπως το περιγράφεις! Ναναι καλά η κυρία Αμαλία!
    Τέλειο και λαχταριστό το φαγάκι Vita μου, γεμάτο όμορφες αναμνήσεις!
    Καλό ΣΚ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Βαγγελιώ μας τρέχουν κανονικά τα σάλια!!Μου θυμίζει κι εμένα Κυριακάτικα τραπέζια, αχ τι ωραία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Το απόλυτο κυριακάτικο εορταστικό φαγητό! Απλό λιτό και απέριττο στα υλικά, απαιτητικό στη φροντίδα και τέλειο στη γεύση! Καλό βράδυ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Ξανθή στον ξυλόφουρνο είναι τέλειο! Για μένα η στάκα όπου κι αν προστεθεί κάνει μεγάλη διαφορά!Για το άλλο ζήτημα ακόμη έχουμε δρόμο...



    Royal μου άλλα καλά έχετε εσείς εκεί :-). Σ' εμάς οι γεύσεις είναι πια και παρηγορητικές...Ειδικά το χοιρινό για ψητό εμείς εδώ το αλατίζουμε από πριν, πολλοί αποβραδίς όπως λέω.΄Ισως επειδή έχει την πετσούλα του. Με το σιγανό φούρνο δεν στεγνώνει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Παράκελσε όλα έχουν τον τρόπο τους τελικά. Από τα απλά φαγάκια ως τα καλλιτεχνήματα που τόσο όμορφα φτιάχνεις :-)



    Βιβή να σκεφτείς ότι εγώ νηστεύω και δεν το είχα μόνο στην οθόνη αλλά δίπλα μου :-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Έλενα δοκίμασέ το και θα δεις διαφορά στις πατάτες! Είναι διασταυρωμένη πληροφορία :-)



    Έρι έτσι το φτιάχνουμε όλες οι κρητικές μάλλον! Με πέντε υλικά (παλιότερα έβαζαν μόνο βούτυρο και όχι λάδι)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Αθηνούλα μου μαμαδίστικο και κυριακάτικο φαγάκι όπως κι αν το φτιάχνει κανείς το ψητό.


    Σοφία μου όπως τα λες ακριβώς! Καλό βράδυ και καλή βδομάδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Λουκούμι το έκανες!
    Καλή εβδομάδα:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Βαγγελιώ το φαγητό σου είναι χάρμα οφθαλμων.
    Αυτές οι πατατούλες ..τι να πω.. φαίνονται πόσο καλά είναι ψημένες.
    Απλό φαί με απλά και λίγα υλικά αλλά με πολλά μυστικά που κανουν τη διαφορά. Κι εγώ το λεμόνι το ρίχνω από την αρχή. Κι αυτό με το αλάτι πάλι που το αφήνεις λίγο να το ''πιάσει''..

    Νασαι καλά με τα ωραία σου tipακια :)
    Φιλιά

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Μάνα είναι μόνον ΜΙΑ!
    Και όσο την έχεις θα μαθαίνεις...και αυτό είναι που κάνει πάντα την σχέση της κόρης με την μάνα, πιο δυνατή.

    Το ψητό κυρά μου ΤΕΛΕΙΟ, αλλά βρε ευλογημένη αφού νηστεύεις γιατί έπιασες να το κάμεις; Για να το κοιτάς και να το μυρίζεις μοναχά;
    Καλημέρες πολλές πολλές.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Τι ωραίο φαγητό!!! το πιο τέλειο που έχω δεί.
    Στο χωριό κι εμείς αυτά τα στάνταρ υλικά βάζαμε, αλλά για το λεμόνι δεν το ήξερα, να είναι πάντα καλά η μαμά!!!
    Φιλιά πολλά, καλή βδομάδα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Εγώ λοιπόν τα βάζω μαζί κρέας και πατατούλες από την αρχή.Μου αρέσει πολύ πολύ η συνταγή σου και οι οδηγίες σου.Θα το δοκιμάσω.Καλή εβδομάδααα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. Πραγματικά το πιο νόστιμο ψητό το έχω φάει στην Κρήτη, στην πεθερά μου αλλά και σε πανηγύρι!!!! Λουκούμι!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. mia maria είχα καλά υλικά και καλή δασκάλα :-)



    Μάριον τελικά ούκ εν τω πολλώ το ευ , έτσι δεν είναι;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  20. Πηνελόπη όταν έχεις νεαρούς στο σπίτι δεν χορταίνουν με νηστίσιμα . Θα με θυμηθείς σε καμμιά δεκαπενταριά χρόνια :-)


    Μαρί μου καλή βδομάδα! Σε ευχαριστώ για τα καλά λόγια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  21. Νάντια πολλοί τα βάζουν όλα μαζί, αλλά παραστεγνώνουν οι πατάτες μέχρι να γίνει το κρέας. Θέλουν λιγότερο χρόνο, έτσι δεν είναι;



    Μανουσίνα μου ναι είναι κλασικό φαγητό πανηγυριών. Αν φας στο χωριό που περιγράφω παραπάνω θα σου μείνει αξέχαστο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  22. Πάω να κοιμηθώ και αύριο, πρωί πρωί, θα ανέβω στη ζυγαριά, μπας και ξορκίσω τη λαιμαργία μου! Καταστροφή είσαι! Νυχτιάτικα! Απαπαπα!

    χιχιχιχιχι! Φιλί

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  23. Μαρίλια ε καλά! Εσείς και οι κοντοχωριανοί σας είστε οι πρωταθλητές του ψητού :-). Μη ζηλεύεις το δικό μου :-)! Φιλιά και καλό μήνα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  24. Οσες νομιζαμε ότι φτάχναμε ωραίο ψητό απλά νομίζαμε! Δεν είχαμε δοκιμάσει αυτό!!!!!!!!!!!!!΄Ολοι μας στο σπίτι ξετρελαθήκαμε!!!!!!! Μπράβο που υπάρχουν άνθρωποι σαν εσάς για να εξηγούν τα " αυτονόητα" σε εμάς τις μικρότερες!

    Εύα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εύα μου καλώς όρισες! Σ' ευχαριστώ για το τόσο ζεστό σχόλιο. Χαίρομαι που σας πέτυχε το ψητό. Είναι τόσο συνηθισμένο φαγητό κι όμως έχει τα μυστικά του! Να είσαι καλά και καλό Πάσχα.

      Διαγραφή
  25. τι κοματι κρεασ ειναι?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συνήθως παίρνω από το μπροστινό. Το χεράκι που λένε...

      Διαγραφή

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails